કેવડા ત્રીજનું મહત્ત્વ અને વિધિ | kevada trij nu mahatva ane vidhi |

કેવડા ત્રીજનું મહત્ત્વ અને વિધિ

કેવડા ત્રીજનું મહત્ત્વ અને વિધિ

કેવડા ત્રીજ (જેને કેવડા ત્રિજ અથવા હરતાલિકા ત્રીજનું જ એકરૂપ માનવામાં આવે છે) મુખ્યત્વે ગુજરાત અને પશ્ચિમ ભારતમાં ભાદ્રપદ માસના શુક્લ પક્ષની તૃતીયા તિથિના દિવસે ઉજવાતું એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ મહિલાઓનું વ્રત છે.

આ વ્રત ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીને સમર્પિત છે.

|| કેવડા ત્રીજનું મહત્વ ||

અખંડ સૌભાગ્ય અને વૈવાહિત સુખ

પરણિત મહિલાઓ તેમના પતિની દીર્ઘાયુ, સારા સ્વાસ્થ્ય અને સુખી વૈવાહિક જીવન માટે આ વ્રત રાખે છે.

મનોવાંછિત વરની પ્રાપ્તિ

અપરિણીત યુવતીઓ માતા પાર્વતીની જેમ આદર્શ જીવનસાથી મેળવવાની કામના સાથે વિધિ-વિધાન પૂર્વક આ ઉપવાસ કરે છે.

કેવડા (કેતકી)ના ફૂલનું વિશેષ મહત્વ

પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર ભગવાન શિવની પૂજામાં કેવડાના ફૂલનો નિષેધ માનવામાં આવ્યો છે, પરંતુ કેવડા ત્રીજ એક એવી દુર્લભ તક છે જેમાં શિવ-પાર્વતીની પૂજામાં વિશેષ રૂપે તાજા કેવડાના ફૂલ અર્પણ કરવામાં આવે છે. તેની સુગંધને ભક્તિ અને સકારાત્મકતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

કઠિન તપસ્યાનું પ્રતીક

આ પર્વ માતા પાર્વતી દ્વારા ભગવાન શિવને મેળવવા માટે કરવામાં આવેલી કઠોર તપસ્યા અને તેમના અતૂટ પ્રેમની યાદ અપાવે છે.

|| કેવડા ત્રીજની પૂજા વિધિ ||

નિત્યકર્મ અને સંકલ્પ

આ દિવસે મહિલાઓ વહેલી સવારે ઉઠીને સ્નાનાદિથી પરવારીને નવા વસ્ત્રો (ખાસ કરીને લાલ અથવા લીલા રંગના) પહેરે છે અને નિર્જળા અથવા ફળાહારી વ્રતનો સંકલ્પ લે છે.

મંડપ અને વેદીની સ્થાપના

ઘરના પૂજાસ્થળ અથવા મંદિરમાં ફૂલો અને રંગોળીથી શણગાર કરવામાં આવે છે. એક ચોકી પર લાલ વસ્ત્ર પાથરીને ભગવાન શિવ, માતા પાર્વતી અને ભગવાન ગણેશની માટી કે રેતીથી બનેલી પ્રતિમાઓ અથવા શિવલિંગની સ્થાપના કરવામાં આવે છે.

ષોડશોપચાર પૂજન

માતા પાર્વતીને સુહાગની સામગ્રી (સિંદૂર, બંગડીઓ, મહાવર, બિંદી વગેરે) અને શ્રૃંગારનો સામાન અર્પણ કરવામાં આવે છે.

કેવડા અર્પણ

ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીને બિલિપત્ર, ધતૂરો, ઋતુફળ અને વિશેષ રૂપે કેવડાનું ફૂલ અર્પણ કરવામાં આવે છે.

રાત્રિ જાગરણ અને કથા

આ દિવસે મહિલાઓ આખો દિવસ ઉપવાસ રાખે છે અને રાત્રે જાગીને (જાગરણ) ભજન-કીર્તન કરે છે. પૂજા દરમિયાન 'કેવડા ત્રીજ / હરતાલિકા વ્રત કથા'નું પઠન સાંભળવામાં કે વાંચવામાં આવે છે.

વ્રતનું પારણા

બીજા દિવસે સવારે સ્નાન કર્યા પછી અંતિમ પૂજા સંપન્ન કરવા અને બ્રાહ્મણને દાન-દક્ષિણા આપ્યા પછી જ વ્રત ખોલવામાં આવે છે.

|| ૐ નમઃ શિવાય ||