ધનદા દેવી સ્તોત્ર

ધનદા દેવી સ્તોત્ર

યથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ ધનદાં સર્વસિદ્ધિદામ્ |

યામારાધ્ય મહાદેવિ કુવેરો ધનનાયકઃ || ૧ ||

અનુવાદ: (ભગવાન શિવ પાર્વતીજીને કહે છે) હે મહાદેવી! હવે હું સર્વ સિદ્ધિઓ પ્રદાન કરનારી ધનદા દેવી (ધન આપનારી દેવી) વિશે વિસ્તારપૂર્વક કહું છું, જેમની આરાધના કરીને કુબેર ધનના સ્વામી (ધનાધિપતિ) બન્યા હતા ||૧ ||

દાન્તં વિન્દુસમારૂઢં મહામાયાં હરિપ્રિયામ્ |

રતિપ્રિયે તતઃ પશ્ચાદ્ વહ્નિજાયાં તતઃ પ્રિય || ૨ ||

નવાક્ષરો મહામંત્રો દ્રુતં સિદ્ધિપ્રદાયકઃ |

કુવેરોऽસ્ય ઋષિઃપ્રોક્તંઃપડિક્તશ્છંદે ઉદહૃતમ્ || ૩ ||

અનુવાદ: [આ શ્લોકોમાં દેવીના નવ અક્ષરના ગુપ્ત મંત્રનો સાંકેતિક ઉલ્લેખ છે.] હે પ્રિતીના પાત્ર દેવી! આ નવ અક્ષરનો મહામંત્ર અત્યંત ઝડપથી સિદ્ધિ આપનારો છે. આ મંત્રના ઋષિ કુબેર છે અને તેનો છંદ પંક્તિ (પડિક્તઃ) કહેવાય છે || ૨-૩ ||

દેવતા ધનદા દેવી સર્વસિદ્ધિ પ્રદાયિનીં |

ધર્માર્થકામમોક્ષાખ્યશ્ચતુર્વર્ગફલપ્રદા || ૪ ||

અનુવાદ: આ મંત્રના મુખ્ય દેવતા સર્વ સિદ્ધિઓ આપનારા 'ધનદા દેવી' છે. તેઓ ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ - આ ચારેય પુરુષાર્થોનું (ચતુર્વર્ગ) ફળ આપનારા છે || ૪ ||

ષડ્દીર્ઘમાયયા ચૈવ શડંગન્યાસમાચરેત્ |

ધ્યાનમસ્યાઃ પ્રવક્ષ્યામિ યેન સિદ્ધી ભવેન્નરઃ || ૫ ||

અનુવાદ: દીર્ઘ માયાવી બીજાક્ષરો (બીજ મંત્રો) દ્વારા શરીરના છ અંગોનો ન્યાસ (ષડંગન્યાસ) કરવો જોઈએ. હવે હું આ દેવીના ધ્યાન વિશે કહું છું, જેના દ્વારા મનુષ્યને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે || ૫ ||

ઓં દેવીં કાંચનકાંતિકાયવિમલાં રક્તાં શુકાચ્છાદિતાં |

હેમામ્ભોજયુગાભયાડ્કુશકરીં રત્નોલ્લસત્કુણ્ડલામ્ || ૬ ||

સર્વાભીષ્ટફલપ્રદાં ત્રિનયનાં નાગેન્દ્રહારોજ્જ્વલાં |

વન્દે સર્વભયાપહાં ત્રિજગતાં પાપાપહારીં પરામ્ || ૭ ||
અનુવાદ: હું તે પરમ દેવીની વંદના કરું છું, જેમની કાયા (શરીર) સોના જેવી પવિત્ર અને ચમકતી છે, જેમણે લાલ વસ્ત્રો ધારણ કર્યા છે, જેમણે પોતાના હાથોમાં બે સુવર્ણ કમળ, અભયમુદ્રા અને અંકુશ ધારણ કર્યા છે, અને જેમના કાનમાં રત્નજડિત કુંડળો શોભી રહ્યા છે. જેઓ ત્રણેય લોકના સર્વ ભય અને પાપોને હરનારા છે, ત્રણ નેત્રોવાળા છે, સર્પરાજ (નાગેન્દ્ર) ના હારથી સુશોભિત છે અને ભક્તોની સર્વ મનોકામનાઓ પૂર્ણ કરનારા છે || ૬-૭ ||

સ્વકીયાત્મસ્વરુપાં તાં ભાવયેચ્ચિત્સ્વરુપિણીમ્ |

એવં ધ્યાત્વા મહેશાનિ માનસઃ પૂજનં ચરેત્ || ૮ ||
અનુવાદ: હે મહેશાની (પાર્વતી)! દેવીને પોતાના આત્માના જ સ્વરૂપ અને ચેતના સ્વરૂપે ધારણ કરવા (અનુભવવા). આ પ્રકારે ધ્યાન ધરીને દેવીનું માનસિક પૂજન (માનસ પૂજા) કરવું જોઈએ || ૮ ||

અર્ઘ્યપાત્રં સ્થાપયિત્વા ધેનુયોનિં પ્રદર્શયેત્ |

પીઠપૂજાં તતઃ કૃત્વા તતઃ પીઠન્તુ સંજપેત્ || ૯ ||

આધારશક્તિમારભ્ય જપેત્યદ્માસનં પ્રિયે |

પ્રણવાદિનમોऽન્તેન પૂજયેત્સાધકાગ્રણીઃ || ૧૦ ||
અનુવાદ: સાધકે અર્ઘ્યપાત્રની સ્થાપના કરીને ધેનુ મુદ્રા અને યોનિ મુદ્રા દર્શાવવી. ત્યારબાદ પીઠ-પૂજા (આસન પૂજા) કરવી અને મંત્રનો જાપ કરવો. હે પ્રિયા! આધારશક્તિથી શરૂ કરીને પદ્માસન સુધી પ્રણવ (ૐ) થી શરૂ કરી અને અંતમાં 'નમઃ' લગાવીને શ્રેષ્ઠ સાધકે પૂજા કરવી જોઈએ || ૯-૧૦ ||

પુનર્ધ્યાત્વા મહેશાનિ મૂલેનાવાહનં ચરેત્ |

ષડંગેન ચ સમ્પૂજ્ય જીવન્યાસં સમાચરેત્ || ૧૧ ||

દેવાયૈ ચ તતઃ પશ્ચાદ્યોગાત્મકમનુસ્મરેત્ |

નવયોન્યાત્મકં ચક્રં વિલિખેત્ કાર્ણકોપરિ || ૧૨ ||

દ્વિદલં પદ્મમાલિખ્ય ચતુરસ્ત્રં તતો બહિઃ |

કોણેષુ વજ્રં સંલિખ્ય મધ્યે બીજં સમુલ્લિખેત્ || ૧૩ ||

ઇદં યન્ત્રં મહેશાનિ સાક્ષાદ્ દેવીસ્વરુપકમ્ || ૧૪ (અર્ધ) ||
અનુવાદ: હે મહેશાની! ફરીથી ધ્યાન ધરીને મૂળ મંત્ર દ્વારા દેવીનું આવાહન કરવું. છ અંગોની પૂજા કરી જીવ-ન્યાસ કરવો. ત્યારબાદ દેવીના યોગાત્મક સ્વરૂપનું સ્મરણ કરવું. કર્ણિકા (કેન્દ્ર) ની ઉપર નવ યોનિવાળું ચક્ર બનાવવું. તેની બહાર બે પાંખડીઓવાળું (દ્વિદલ) કમળ અને તેની બહાર ચોરસ (ચતુરસ્ત્ર/ભૂપુર) બનાવવું. ખૂણાઓમાં વજ્ર રેખાંકિત કરીને મધ્યમાં મુખ્ય બીજ મંત્ર લખવો. હે મહેશાની! આ યંત્ર સાક્ષાત દેવીનું જ સ્વરૂપ છે || ૧૧-૧૪ (અર્ધ) ||

લક્ષ્મી પદ્માં પદ્માલયાં શ્રિયં ચૈવ હરિપ્રિયામ્ || ૧૪ (અર્ધ) ||

શંખાં તુ કમલાં ચૈવ અબ્જાં ચ ચંચલાં તથા |

લોલાં ચ પ્રણવાદ્યેતા નમોऽન્તેન પ્રપૂજયેત્ || ૧૫ ||
અનુવાદ: લક્ષ્મી, પદ્મા, પદ્માલયા, શ્રી, હરિપ્રિયા, શંખા, કમલા, અબ્જા, ચંચલા અને લોલા — દેવીના આ દસ નામોની આગળ 'ૐ' (પ્રણવ) અને પાછળ 'નમઃ' લગાવીને (જેમ કે, ૐ લક્ષ્મ્યૈ નમઃ) પૂજા કરવી જોઈએ || ૧૪-૧૫ ||

પુનર્મધ્યે તતો દેવીં દેવ્યા હસ્તે સમર્પયેત્ |
પ્રાણાયામં તતઃ કૃત્વા પ્રણામાષ્ટાંગમાચરેત્ || ૧૬ ||
અથોત્થાય મહેશાનિ વિશેષાર્ધ્યં નિવેદયેત્ |

આત્મસમર્પણં કૃત્વાં વિહરેચ્ચ નિજેચ્છયા || ૧૭ ||
અનુવાદ: ત્યારબાદ ફરીથી કેન્દ્રમાં દેવીની પૂજા કરી બધું દેવીના હાથોમાં સમર્પિત કરવું. પછી પ્રાણાયામ કરીને અષ્ટાંગ પ્રણામ (સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ) કરવા. હે મહેશાની! ત્યારબાદ ઊભા થઈને વિશેષ અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું. છેલ્લે પોતાનું આત્મસમર્પણ કરીને સાધકે પોતાની ઈચ્છા અનુસાર (પ્રસન્ન ચિત્તે) વિહરવું (પોતાના કાર્યો કરવા) || ૧૬-૧૭ ||

|| અસ્તુ ||